Edo de Waart terug bij ‘zijn’ orkest

Edo de Waart - foto Juri Hiensch

In december staat eredirigent Edo de Waart tweemaal voor het Radio Filharmonisch Orkest. Met (natuurlijk) Mahler, maar ook meer…

 

Het is opmerkelijk. De Nederlandse dirigent die misschien wel de belangrijkste bijdrage heeft geleverd aan de historie en kwaliteit van de omroeporkesten en bovendien voor memorabele Matineeconcerten zorgde, is en blijft een ‘Geheimtip’. Edo de Waart is bijna tachtig en wordt nog altijd beschouwd als die Amsterdamse branieschopper die geen blad voor de mond neemt. In december staat hij twee keer voor het Radio Filharmonisch Orkest. Tijd om De Waart te omarmen voor wat hij werkelijk is: een briljant dirigent die overal ter wereld het beste uit de orkesten weet te halen.

 

Muzikale daadkracht

Aan het einde van dit seizoen is Edo de Waart voor het eerst in ruim vijftig jaar orkestloos. Dan legt de man die zich ooit assistent van Leonard Bernstein mocht noemen en die orkestleider was van onder andere het Rotterdams Philharmonisch Orkest, het San Francisco Symphony Orchestra, het Sydney Symphony Orchestra, het Hong Kong Philharmonic Orchestra en deFilhamonie zijn chef-dirigentschap van het New Zealand Symphony Orchestra neer. Eerder, in 2017, verliet hij al het Milwaukee Symphony Orchestra.

 

Deze reeks symfonieorkesten op verschillende continenten tekent de kracht van De Waart. Hij is een ‘bouwer’, een man van handen uit de mouwen die orkesten boven zichzelf kan doen uitstijgen. Door zijn orkestentrouw heeft hij zich nooit ontwikkeld tot de flamboyante internationaal gevierde gastdirigent die hij ook had kunnen zijn. De Waart schipperde veelal tussen gezin en vast orkest en gunde zich relatief weinig ruimte om van hotel naar hotel te reizen. Hij zette zich met muzikale daadkracht en een grote Amsterdamse mond liever in voor de orkesten die hij onder zijn hoede had dan voor het vergroten van de eigen roem. En daardoor vergeten we wel eens hoe goed en bijzonder Edo de Waart de dirigent eigenlijk is.

 

Minkukels en Filistijnen

Ook in de tijd tussen 1989 en 2004 dat hij artistiek leider was van het Muziekcentrum van de Omroep en chef-dirigent van het Radio Filharmonisch Orkest (RFO), lag de aandacht – van buitenaf – vaak meer op zijn gevecht tegen de vele bezuinigingen en zijn keiharde uitspraken dan op de schoonheid van de concerten. Zo zei hij in 2004 naar aanleiding van zijn vertrek bij het RFO: “Ik heb genoeg van minkukels en Filistijnen die het dus weer een doorn in het oog is dat dat grote apparaat in Hilversum er zit. Een apparaat dat overigens fantastisch werk levert in alle geledingen.” Om er fijntjes aan toe te voegen dat hij “niet zo gelukkig wordt” van de Nederlandse “gruttersmentaliteit”.

 

Warm bad

Gelukkig kon De Waart ook na 2004 met de titel eredirigent op zak regelmatig bewijzen dat het RFO inderdaad fantastisch werk levert en dat het orkest er onder leiding van zijn voormalige chef nog steeds een schepje bovenop gooit. Zo zette hij begin 2018 tijdens een memorabele NTR ZaterdagMatinee samen met het RFO en het Groot Omroepkoor een overweldigend Requiem van Verdi neer. En ook Bruckners Grote mis, die begin 2019 tijdens het AVROTROS Vrijdagconcert in TivoliVredenburg klonk, was groots. Het bracht de herinnering terug naar de tijd dat De Waart chef-dirigent was en hij indrukwekkende Bruckner-, Mahler- en Wagnercycli neerzette. Naar de vele vaak minder bekende opera’s die hij dirigeerde, naar zijn opwindende vertolkingen van het werk van John Adams, en naar vele partituren waarvan de inkt net droog was. “Bij het RFO heb ik de beste tijd van mijn leven gehad,” sprak De Waart onlangs in een interview in Het Parool. “Onze Wagner- en Mahlercycli waren een absoluut hoogtepunt. Het voelt nog steeds als een warm bad.”

 

Mahlerdirigent

En van dat warme bad kunnen we in december weer getuige zijn. Op 14 december dirigeert De Waart tijdens de ZaterdagMatinee de Nederlandse première van Abstractions van de Engels-Amerikaanse componiste Anna Clyne, de Nederlandse première van het in 1948 (!) geschreven Celloconcert van de Pools-Russische componist Mieczysław Weinberg, een mooie bewerking van het Andante uit Mendelssohns Klarinetsonate en Mahlers Totenfeier, het symfonisch gedicht dat nadien in diens Tweede symfonie belandde. Ook op 6 december is het tijdens het AVROTROS Vrijdagconcert Mahler wat de klok slaat. Met ‘zijn’ RFO en Mahlers immer spectaculaire Zevende symfonie laat Edo de Waart oude tijden herleven. Een moment om niet te missen, de ogen dicht te doen en De Waart eindelijk zonder enige reserve te waarderen als een briljant orkestleider en bovenal een Mahlerdirigent van formaat.

 

Paul Janssen

 

 

Podcast

Afgelopen zomer zocht Hans Haffmans Edo de Waart op in zijn woonplaats Madison, Wisconsin voor een reeks gesprekken. U kunt hier de podcast beluisteren die van deze gesprekken is gemaakt.

 

 

AVROTROS Vrijdagconcert - klik hier voor kaarten

vrijdag 6 december 2019, 20.15 uur

TivoliVredenburg, Utrecht

Radio Filharmonisch Orkest
Edo de Waart, dirigent

Mahler Zevende symfonie

 

NTR Zaterdagmatinee - klik hier voor kaarten

zaterdag 14 december 2019, 14.15 uur

Concertgebouw, Amsterdam

Radio Filharmonisch Orkest

Edo de Waart, dirigent

Nicolas Altstaedt, cello
Arjan Woudenberg, klarinet

Clyne Abstractions (Nederlandse première)
Weinberg Celloconcert (Nederlandse première)
Mendelssohn/Widmann Andante uit Klarinetsonate (Nederlandse première)
Mahler Totenfeier

 

Deel dit artikel