Simone Lamsma speelt De Roo en Prokofjev

Vluchtelingen en dissidenten

 

It’s better to remain silent

Remain silent and be thought a fool

                (iraqigirl.blogspot.com)

 

Maar de Iraakse ‘Hadiya’ zweeg niet. Zij was amper veertien toen Amerikaanse troepen in 2003 haar land bezetten en deed in een blog, onder een schuilnaam, vanuit Mosul verslag van het leven in de oorlog. Delen eruit verschenen in Diary of a teenage girl in Iraq. Bombardementen, beschietingen en een allesverlammende angst vormen er de rode draad.

 

Toch hoorde de Nederlandse componist Matijs de Roo (1977) muziek in haar teksten. Flarden en fragmenten eruit gebruikte hij als uitgangspunt voor zijn nieuwe concertstuk voor viool solo, twee zangstemmen en orkest, And the centuries surround me with fire... Zaterdag 8 april speelt het Radio Filharmonisch Orkest de première in de NTR ZaterdagMatinee. Vioolsoliste is Simone Lamsma, die eerder al zijn dubbelconcert voor viool en blokfluit Im grossen Schweigen (2011) speelde, met Erik Bosgraaf. “Ik heb iets met de meer beladen werken”, vertelde zij 25 maart jl. in de Volkskrant: “Dat heb ik altijd al gehad, waarom weet ik niet, ik denk niet ik een somber mens ben.”

 

Vrijheid van meningsuiting

De Roo’s eerste orkestwerk, Lines concerning the unknown soldier (2000), verwees naar de burgeroorlog in het voormalige Joegoslavië. De titel gaat terug op het gelijknamige gedicht van de Rus Osip Mandelstam, die in 1938 omkwam in een Stalin-kamp. En de titel And the centuries surround me with fire...? Andermaal Mandelstam, maar nu de slotregel van hetzelfde gedicht. “Ik vond die zin ontzettend toepasselijk voor Hadiya’s situatie. In haar jonge leven heeft ze eigenlijk niets dan ellende gekend. De twintigste en eenentwintigste eeuw hebben haar letterlijk met geweld omringd.”

Niet toevallig smeult er iets gewelddadigs in De Roo’s partituur. “Het thema is vrijheid van meningsuiting,” vertelt hij: “het meisje heeft haar blog in anonimiteit bijgehouden.”

Na de pauze dirigeert Alexander Vedernikov de intrigerende Vierde symfonie van Dmitri Sjostakovitsj – een vrij complex werk dat de componist jarenlang angstvallig voor het Stalinbewind verborgen hield, net als zijn Vioolconcert. De Roo: “Ik gebruik citaten uit dat concert, maar verberg ze in mijn muziek, precies zoals hij in die tijd ‘kritische noten’ in zijn werk verstopte. Tegenover de zangers [Julia Westendorp en Olivia Vermeulen] fungeert Simone Lamsma als een spreker die de mond gesnoerd is.”

 

Prokofjev in tijden van revolutie

Na een optreden zit Simone Lamsma steevast de tweede helft van het concert in de zaal om het orkest verder te zien spelen. “De kans om dat mee te maken wil ik gewoon niet missen”, zegt de violiste in het genoemde Volkskrant-interview. Op 8 april doet zij dat misschien weer – ook al heeft zij voor de pauze óók nog het Eerste vioolconcert van Prokofjev gespeeld. Dat is gecomponeerd in 1917, terwijl de revolutie woedde in Rusland. Korte tijd later ontvluchtte Prokofjev zijn vaderland. Maar wat een opvallend lyrisch werk!

 

 

Vluchtelingen en dissidenten

zaterdag 8 april 2017, 14.15 uur – Concertgebouw Amsterdam

Radio Filharmonisch Orkest

Alexander Vedernikov dirigent

 

Simone Lamsma viool

Julia Westendorp sopraan

Olivia Vermeulen mezzosopraan

 

De Roo And the centuries surround me with fire... (opdrachtwerk NTR ZaterdagMatinee, met financiële ondersteuning van het Fonds Podiumkunsten - wereldpremière)

Prokofjev Eerste vioolconcert

Sjostakovitsj Vierde symfonie

www.zaterdagmatinee.nl

 

P.S.: in seizoen 2017-2018 is ‘Vrijheid’ een van de twee grote thema’s. Lees meer op www.zaterdagmatinee.nl

 

Deel dit artikel