Wereldpremière vioolconcert Jeths

Concert 22 mei 2010

Wilem Jeths (1959) is componist en musicoloog. Hij studeerde compositie bij Hans Kox en Tristan Keuris. Inmiddels doceert hij dit vak zelf aan het Conservatorium van Amsterdam. Jeths won verscheidene compositieprijzen, onder meer voor zijn Eerste Vioolconcert. Hij was ‘composer in residence’ bij ondermeer De Doelen en Het Brabants Orkest.

Opdracht

In de muziek van Jeths staat instrumentale kleuring centraal. Hij is altijd op zoek naar nieuwe klanken binnen het traditionele instrumentarium. Zijn oeuvre bestaat vooral uit kamermuziek en soloconcerten. Jeths schreef zijn Tweede Vioolconcert onlangs in opdracht van de ZaterdagMatinee. De componist droeg het werk op aan Tasmin Little. Zij is de soliste tijdens deze wereldpremière.

Klassiek Japans

Het concert opent met een werk van Toru Takemitsu (1930–1996). Hij wordt beschouwd als de belangrijkste ‘klassieke’ Japanse componist van de 20ste eeuw. Deze ook buiten de muziek veelzijdige musicus leerde zichzelf componeren. In zijn harmonieën zijn invloeden van Debussy en Messiaen hoorbaar. Takemitsu was een meester in subtiliteit. Ook combineerde hij vele stijlen in zijn muziek. Zijn oeuvre omvat zo’n 130 composities en 100 filmscores.

Tuinen

Op zijn veertigste had de Japanner een internationale status als avant-gardist. In de loop van de tijd werd zijn muziek steeds meer een mengsel van oost en west. Vanaf de jaren ’70 streefde hij naar harmonische eenvoud. Pentatoniek was hierin een middel: toonladders bestaan uit 5 in plaats van 7 noten, bijvoorbeeld ‘de zwarte toetsen’. Ook Japanse muziek en in toenemende mate Japanse tuinen beïnvloedden zijn muziek.

Pentatoniek

Zo gebruikte hij in 1977 in A Flock descends into a Pentagonal Garden verschillende pentatonische toonladders over een lang aangehouden toon. In de opening imiteren enkele blazers de sho, een Japans mondorgel. Dit meerstemmige instrument is ook pentatonisch gestemd. De melodie op de solohobo erboven verwijst naar het Japanse blaasinstrument hichiriki.

Water

Takemitsu gebruikt vooral later veelvuldig een ‘watermotief’. Het woord ‘sea’ vertaalt zich in de noten Es-E-A. Dit motief komt, al dan op een andere toonhoogte, in stukken met een ‘watertitel’ zoals Toward the sea (1981) voor. Hij verwerkte het echter ook in A flock descends…. Beluister hier een kort fragment

Blazers

Het laatste werk is van Messiaen. Deze schreef zijn Et exspecto resurrectionem mortuorum (En ik wacht op de opstanding van de doden) in 1963/4. De bezetting bestaat uit 3 ensembles van totaal 18 hout- en 16 koperblaasinstrumenten, plus een batterij metalen slagwerk. De componist achtte een uitvoering in de open lucht het meest geschikt. André Malraux, de toenmalige Franse Minister van Cultuur gaf de opdracht voor Et Exspecto….

Vogels

Het stuk herdenkt de doden van beide Wereldoorlogen. Messiaen weigerde er echter het gevraagde Requiem van te maken. Hij koos voor vijf episoden ontleend aan de Bijbel die zijn geloof in herrijzenis ontstrepen. In het middendeel komen de voor deze componist onvermijdelijke vogels voor. Een leeuwerik en een amazone winterkoning staan voor respectievelijk de dood en hemelse vreugde.

Muziek- en dansvoorstelling

Het nieuwe Vioolconcert van Willem Jeths staat ook centraal in enkele workshops van MCO Educatie. Ruim 50 leerlingen uit de zogenaamde Internationale Schakelklas - hier leren buitenlandse kinderen Nederlands om naar een gewone school te kunnen - maken een dans- en muziekvoorstelling. Het Vioolconcert vormde hiervoor de inspiratie. Het eindresultaat is twee maal te zien: op vrijdag 21 mei om 19.00 en om 20.15 uur. Locatie: gebouw 13 op het terrein van AZC Crailo, Amersfoortsestraatweg 111 in Laren. Vooraf aanmelden bij I.Oltheten@mco.nl. Toegang gratis.


Radio Filharmonisch Orkest o.l.v. Reinbert de Leeuw
Solist: Tasmin Little, viool
Zaterdag 22 mei 2010, 14:15 uur
Amsterdam: Concertgebouw, Grote Zaal
ZaterdagMatinee
Kaarten: € 31,- (eerste rang) / € 26,50 (tweede rang en met korting)

Programma
Toru Takemitsu
A Flock descends into the Pentagonal garden

Willem Jeths
Concert voor viool en orkest no. 2 - Diptych portrait (wereldpremière)

Olivier Messiaen
Et exspecto resurrectionem mortuorum

Laatste aanpassing op maandag 10 mei 2010

« Terug naar het overzicht.

< Vorige Volgende >