Nederlandse première cellowerk Pintscher
dinsdag 19 januari 2010
Concert 13 februari 2010
Dit concert met 20ste- en 21ste-eeuwse muziek zet enkele markante stukken uit Frankrijk naast elkaar. Ravel werkte veel van zijn eigen pianomuziek zeer effectvol om voor orkest. Soms paste hij de muziek aan, soms was puur orkestreren voldoende. Dit laatste was ook het geval met de nummers drie en vier van de vijf Miroirs (1904-5), die hij in 1918 instrumenteerde.
Populair
In het kleurrijke vierde, Alborada del gracioso (Aubade van de Comediant), baseerde Ravel zich op Spaanse thema’s. Het virtuoze stuk zit vol dynamische contrasten en prachtige melodieën. Het gebruik van slagwerk is opvallend effectief. De openingsakkoorden door pizzicato strijkers en harpen doen denken aan gitaren. Alborada is als orkestwerk enorm populair.Dirigent
Matthias Pintscher (1971, foto rechts) is een van de meest uitgevoerde Duitse hedendaagse componisten. Hij woont echter in Frankrijk. Franse en Vlaamse kunst beïnvloeden ook zijn werk. Pintscher beschouwt componeren en dirigeren als elkaar aanvullende bezigheden. Als dirigent is hij leerling van Peter Eötvös. Verschillende vooraanstaande dirigenten als Boulez en Rattle zetten zich in voor zijn muziek.Narcissus
Pintscher heeft concerten geschreven voor respectievelijk viool, altviool en cello en orkest. Deze zijn enige jaren terug ook op cd verschenen. Het concert voor cello en orkest, Reflections on Narcissus, wijkt qua ‘taal’ af van de beide andere concerten. Het stuk uit 2004/05 bevat namelijk behalve modern ook meer romantisch idioom.Echo
Reflections on Narcissus is het tweede stuk voor cello en orkest dat Pintscher aan Narcissus wijdt. Voor beide heeft hij zich laten inspireren door het abstracte werk van de beeldend kunstenaar Cy Twombly. Feitelijk is Pintscher meer geïnteresseerd in de nimf Echo, die door Narcissus wordt versmaad. Hij gebruikt alle in deze context voor de hand liggende werkwijzen als spiegelen en vervormen. De muziek is dynamisch en vaak subtiel.Stilte
Het stuk bevat een ‘traditionele’ orkestinleiding en cadensachtige sologedeelten voor de cellist. Er zijn vijf ‘Reflections’: weerspiegelingen. Het stuk eindigt met een solocello, die versmelt met de lage strijkers van het orkest. Daarna volgt een stilte waarin de musici hun instrumenten ‘in de aanslag’ houden. Pas na het ‘Ende der Stille’ is het stuk afgelopen. Pintscher laat hiermee de grens tussen kunstwerk en toehoorders vervagen.Aziatisch
Rituelen en Aziatische melodieën inspireerden Pierre Boulez tot het schrijven van Rituel. Het resultaat heeft iets weg van processiemuziek. Rituel was in 1975 bestemd voor de herdenkingsbijeenkomst van vriend en collega componist/dirigent Bruno Maderna. Deze overleed in 1973. Het was oorspronkelijk een zeer kort stuk, dat Boulez later heeft uitgebreid.A-typisch
Rituel sluit aan bij Maderna’s klankwereld. In deze voor Boulez a-typische muziek klinken uiteenlopende exotische slagwerkinstrumenten. Het stuk geeft de indruk als het ware door te lopen buiten de uitvoering om. Een groeiend aantal lagen stapelt zich op. Het Radio Filharmonisch Orkest speelde dit overdonderende stuk al eerder tijdens de Matinee.Ibéria
Debussy’s Ibéria is de middelste van Trois Images voor orkest en bestaat zelf ook uit drie delen. De componist wilde aanvankelijk een vervolg voor twee piano's op zijn Images voor solo piano willen schrijven. Het werd echter een werk voor orkest. Ibéria is geïnspireerd door indrukken uit Spanje. De componist schildert ook de fijnste details, maar van een afstand zijn het kleurige vlakken.Radio Filharmonisch Orkest, o.l.v. Matthias Pintscher
Solist: Alban Gerhardt, cello
Zaterdag 13 februari 2010, 14.15 uur
Amsterdam: Concertgebouw, Grote Zaal
Concertserie : ZaterdagMatinee
Kaarten € 31,-, met korting € 26,50
Programma
Maurice Ravel
Alborada del gracioso
Matthias Pintscher
Reflections on Narcissus (Nederlandse première)
Pierre Boulez
Rituel
Claude Debussy
Uit Images: Ibéria
