Een Zuidam-première opent het seizoen

Stonehenge

Negen opera’s en muziektheaterwerken heeft Rob Zuidam (*1964) inmiddels op zijn naam staan, en koorwerken als het Berliner Chorbuch, De Storm en het Bosch Requiem. Om het nieuwe seizoen van het AVROTROS Vrijdagconcert mee te openen schreef hij een werk voor het Groot Omroepkoor en het Radio Filharmonisch Orkest. Rude Circles, of: hoe een bezoek aan de steenformaties van Stonehenge en Avebury én een bezoek aan het Vrijdagconcert hem inspireerden.

 

Een lichte opwinding

In mei vorig jaar bezocht Zuidam een Vrijdagconcert met het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor. Toen realiseerde hij zich dat hij al lange tijd niets voor een echt grote bezetting had geschreven. “Ik bespeurde bij mezelf een lichte opwinding bij het aanschouwen van zo’n massa uitvoerenden op het podium,” aldus de componist. “Ik kon het niet nalaten om te fantaseren over wat ik zou willen en kunnen doen om zo’n omvangrijk apparaat in beweging te zetten en een stroom van geluid te laten voortbrengen. Ongeveer een week later werd ik, out of the blue, gebeld met het verzoek om een stuk voor dit voortreffelijke koor en orkest te schrijven.” Het werd Rude Circles.

 

Cirkels van steen

Enige tijd vóór het telefoontje was Zuidam met zijn zoon bij de millenia-oude steenformaties van Stonehenge en Avebury geweest. “We waren er nog meer dan een kilometer van verwijderd en de mensen die ik erom heen zag lopen waren nietige speldenknopjes, vergankelijk als mieren,” beschrijft hij. “Maar de stenen straalden me in hun ongenaakbaarheid reeds krachtig en onverschrokken tegemoet. Ook lag het daar in die weidse vlakte op een onverklaarbare wijze precies op de juiste plaats. Dit gevoel van verwondering was wellicht nog groter toen ik de volgende dag de stenencirkels van Avebury zag.”

“De muziek van Rude Circles is een weerspiegeling van de sensatie die me ten deel viel bij het aanschouwen van deze prehistorische monumenten van wilskracht en verbeelding. Het verklankt hoe de stenen als het ware tot mij spraken. Daarbij doel ik niet zozeer op de stenen zelf, als wel op de mensen die ze er hebben neergezet, wier stemmen zijn vervlogen in de mist der tijd. Het viel mij op dat deze monolithische kolossen met een zekere tederheid waren neergezet. Dit heeft zijn weerslag gehad op het karakter van de muziek, die overwegend etherisch en contemplatief is; als flarden wind die tussen de stenen door spelen en vage echo’s uit een ver verleden meevoeren.”

 

Tovenaar Merlijn en teleportatie

Daarbij vond de componist een tekst uit de twaalfde eeuw: een verhaal over de tovenaar Merlijn, die de stenen met magie in beweging wil brengen. Het tekstfragment is onderdeel van een legende die vertelt dat de stenen van Stonehenge oorspronkelijk uit Afrika kwamen en op de berg Killaraus in Ierland een cirkel genaamd Giant’s Dance vormden, voordat Merlijn ze door middel van teleportatie op hun huidige plek neerzette. Zuidam: “In het kortere slotdeel van Rude Circles maak ik gebruik van een tekst van John Aubrey, de zeventiende-eeuwse ‘herontdekker’ van Avebury, en tevens de grondlegger van zowel de archeologie als de roddeljournalistiek. Tijdens een jachtpartij dwaalt hij af van de rest en stuit bij toeval op ‘those vast stones’ waarover hij op flegmatieke wijze verhaalt.”

 

De wereldpremière klinkt 22 december 2017 in TivoliVredenburg in Utrecht. Er zijn nog enkele kaarten!

Radio Filharmonisch Orkest
Groot Omroepkoor

Markus Stenz dirigent

Klaas Stok koordirigent
Aga Mikolaj sopraan
Kristina Hammarström mezzosopraan
Zoltán Nyári tenor
Tareq Nazmi bas

Zuidam Rude circles (wereldpremière; opdrachtwerk AVROTROS Vrijdagconcert)
Beethoven Negende symfonie

Deel dit artikel