De Turangalîla-symfonie – 50 jaar in Nederland!

Olivier Messiaen en Jean Fournet tijdens de voorbereidingen van het concert

Extase alom

Op vrijdag 24 november 2017 dirigeert chef-dirigent Markus Stenz twee extatische partituren: begin en eind van Wagners baanbrekende opera Tristan und Isolde, gevolgd door de even verbazingwekkende Turangalîla-symfonie van Olivier Messiaen. Twee briljant (en in hun tijd ongekend modern) georkestreerde werken. Twee composities over onblusbare, noodlottige, onmatige passie – al is die bij de katholiek Messiaen, anders dan bij Wagner, onlosmakelijk verbonden met zijn onuitsprekelijke liefde voor God.

 

Verwarring

Aan Wagner waren een halve eeuw geleden veel oren inmiddels gewend. Maar Toen Stenz’ voorganger Jean Fournet op 22 april 1967 de Nederlandse première van Messiaens Turangalîla-symfonie dirigeerde in de Matinee op de Vrije Zaterdag waren sommige commentatoren net zo flabbergasted als die bij de première van Wagners partituur in 1865.

Fournet was van 1961 tot 1978 chef-dirigent van het Radio Filharmonisch Orkest. Hij wist zijn orkest te laten spelen als ‘het meest Frans klinkende orkest buiten Frankrijk’ – daarover waren de recensenten het eens. Hoewel hij veel méér dan Franse muziek over het voetlicht bracht, oogstten zijn interpretaties van Dukas, Ravel en Debussy al enige jaren bewondering. Bij de Messiaen-première waren de Nederlandse recensenten vijftig jaar geleden unaniem lovend over de uitvoering. Maar de muziek? Die riep soms bevreemding op...

 

“Zonder twijfel is Messiaen een romanticus en wel van de extatische soort. Als hij buiten zichzelf is, dan is hij in zijn element. Zijn muziek leeft bij de gratie van excessen. (…) Het Radio Filharmonisch Orkest heeft deze welluidendheid met een formidabele gloed ontketend, dank zij het overwicht van Jean Fournets leiding.” – J. Reichenfeld in Algemeen Handelsblad

“Het publiek uitte zijn geestdrift in een minutenlange staande ovatie voor de componist, die zelf aanwezig was; voor de grandioze vertolking door het Radio Filharmonisch Orkest onder de fenomenale leiding van Fournet.” – T. Vranken in De Tijd.

“een zwoel vertoon van banaliteiten die zo hardnekkig worden herhaald dat men spoedig verbaasd wordt door een zo ontstellend gemis aan gevoel voor goede smaak en verhoudingen (…). Wat vooral Fournet (…) presteerde(n) was [echter] immer boven alle lof verheven.” – Lex van Delden in Het Parool

“Intussen kon men niets dan bewondering hebben [voor] Jean Fournet die dit ontzettend moeilijke werk op schitterende wijze met het Radio Filharmonisch Orkest heeft vertolkt” – Jac. Kort in Trouw

“ons onverkort respect voor Fournet en het Radio Filharmonisch Orkest (…) Er was sprake van een doordachte en beheerste klankregie van Fournet, als zodanig kenschetsend voor zijn muzikale intelligentie” – H.J.M. Muller in De Telegraaf

 

De opname van het geruchtmakende concert op 22 april 1967 is bewaard in de archieven van de Publieke Omroep, net als het programmaboekje (mét aantekeningen voor de radio-uitzending van toenmalig artistiek leider Hans Kerkhoff). Deze opname kunt u hier beluisteren. Op vrijdag 24 november zal Markus Stenz bewijzen hoezeer ook hij zich thuis voelt in deze nog altijd moderne muziek.

 

 

vrijdag 24 november 2017, 20.15 uur

TivoliVredenburg, Utrecht

AVROTROS Vrijdagconcert

 

Radio Filharmonisch Orkest
Markus Stenz, dirigent
Ueli Wiget, piano
Fabienne Martin, ondes-martenot

Wagner Vorspiel en Liebestod uit Tristan und Isolde
Messiaen Turangalîla-symfonie

Klik hier voor meer informatie en kaarten.

 

Bent u benieuwd welke premières het Radio Filharmonisch Orkest nog meer speelde, de afgelopen decennia? Dit is het orkest ten voeten uit! Kijk op www.radiofilharmonischorkest.nl/rfo-lijst-van-premieres

Programmaboekje 1967, met aantekeningen voor de radio-uitzending

Deel dit artikel